Het is de context, niet de content

Soms lijkt het wel of de wereld in een permanente staat van verontwaardiging verkeert. Zo werd een werk van kunstenaar Erik Kessels onlangs onder grote druk verwijderd. Kessels had een foto-installatie bedacht van zeventig grote, digitaal samengestelde fictieve gezichten die cosmetische chirurgie hadden ondergaan. De portretten waren op een skatebaan geplakt. De skaters zouden met hun wieltjes de gezichten verminken en zo een gedaanteverwisseling tot stand brengen.

Vrouwonvriendelijk, oordeelde een actiegroep. Het zou geweld tegen vrouwen uitlokken. Toen sponsors dreigden met het opheffen van de samenwerking, werd het kunstwerk door de skatebaan weggehaald. Inmiddels wordt er volop geanticipeerd op de lange tenen van het ­publiek. Films zoals Dombo, Peter Pan of De Aristokatten worden tegenwoordig door streamingdienst Disney+ voorzien van een racismewaarschuwing.

Je zou kunnen denken dat we zo snel beledigd zijn doordat er zoveel beledigd wordt. Sociale ­media maken het gemakkelijker de ander in de grofste bewoordingen te bejegenen. Ze zijn het ­ideale platform om eens lekker los te gaan. Het liefst anoniem. En de algoritmes zorgen ervoor dat de extreemste uitlatingen ook nog eens de meeste aandacht krijgen, waardoor de boel nog eens lekker kan worden opgepookt. Geen wonder dat mensen langere ­tenen krijgen, zou je denken.

Maar het is maar de vraag of dat zo is. Je zou namelijk ook verwachten dat er daardoor een zekere gewenning zou optreden. Dat we wat eelt op onze ziel zouden krijgen, en wat meer zouden relativeren. En het is de vraag of er twintig jaar geleden minder beledigingen werden geuit. Het is alleen voor iedereen zichtbaar geworden.

Films als Dombo, Peter Pan of de Aristokatten worden voorzien van een racisme-waarschuwing

De gevoeligheid lijkt eerder te maken te hebben met het ontbreken van context. Of iets beledigend is of niet, hangt vooral samen met het perspectief waarbinnen het wordt gepresenteerd. Het maakt nogal uit of een ­cabaretier iets zegt of de minister-president. De juiste context kan de angel eruithalen.

Het probleem is nu dat sociale media informatie uit de context hebben gehaald. Een nieuws­bericht wordt in een krant of tv-programma haast automatisch in een bepaald kader geplaatst. Niet alleen door de politieke kleur van het medium, maar ook omdat deze berichten binnen hun medium perspectief krijgen. De lezer weet dat een mening in het redactioneel commentaar anders weegt dan die van een ingezonden brief. De context­duiding zit in de structuur van het ­medium ingebakken.

Dat is bij sociale media veel minder het geval: berichten zweven contextloos over de digitale snelweg. De gebruiker moet zelf maar uitzoeken hoe hij een bericht moet plaatsen. Inmiddels zijn sociale media wakker geworden en bemoeien ze zich wel degelijk met de inhoud van de berichten. Maar het perspectief dat ze aanbrengen, is op zijn zachtst gezegd grofmazig: iets deugt (of is verdacht, misleidend, beledigend) of niet. Dergelijke ‘digitale duiding’ werkt eerder polarisatie en daarmee een gevoeligheid voor beledigingen in de hand. Als sociale media dan toch aan duiding doen, waarom dan niet wat intelligenter? Waarom niet zoeken naar indelingen als ‘satire’, ‘extreem politiek gedachtegoed’ of meer achtergrond over degene die het bericht verstuurt?

Het is niet de content, het is de context.

 
Igor Wortel

My resume and working experience is very broad, mail me to get more information: igor@phalanxes.eu or surf www.phalanxes.com

Specialties: Project management, people management, oil industry, mining engineering, outsourcing, credit, process (automation) management, training, private equity, legislation, volunteer, chairman, board member, people manager, professional, factoring, training, lecturing, BigData, (financial) analytics, AI, robotics, internet of everything, BlockChain, Business Model Innovation, IoT

Geef een reactie